Komendy i meldunki
Większość czynności związanych z manewrowaniem jachtem wykonywana jest na komendę lub polecenie wydane przez sternika. Komendy powinny być wydawane głośno, wyraźnie i być precyzyjnie zaadresowane do osób obsługujących dane stanowiska manewrowe.
Komendę podajemy zaczynając od informacji najbardziej ogólnych (kogo ona dotyczy). Jeżeli jest to komenda dotycząca pracy na żaglach określamy po kolei: stronę, żagiel, linę i czynność, którą należy wykonać (np. prawy foka szot wybieraj).
Załogant którego dotyczy komenda powinien odpowiedzieć, że przyjął ją do wiadomości, a po jej wykonaniu zameldować, że została wykonana. Odpowiedzi i meldunki są informacją przekazywaną sternikowi i nie trzeba na nie odpowiadać. Przykładowo:
KOMENDA: Przygotować cumę dziobową do podania na keję!
ODPOWIEDŹ: Jest przygotować cumę dziobową do podania na keję.
MELDUNEK: Cuma dziobowa do podania na keję klar.
Żeby prawidłowo wykonywać komendy trzeba znać kilka podstawowych zwrotów:
Klarować – porządkować. W zależności od tego do czego chcemy przygotować jacht rozróżniamy: klar portowy, klar morski, klar sztormowy. Klarowanie liny najczęściej oznacza zbuchtowanie jej (patrz rozdział „prace bosmańskie”)
Komendy na liny
Wybierać – skrócić pracującą część szota, cumy, lub innej liny. Komenda „wybieraj” oznacza, żeby skrócić linę tyle ile potrzeba – nie za dużo i nie za mało, lub żeby skracać ją aż do czasu gdy padnie komenda „stop wybieraj”.
Wybrać – maksymalnie skrócić pracującą część liny.
Luzować – (analogicznie do „wybierać”) nie za dużo i nie za mało wydłużyć pracującą część liny.
Luz – wydać tyle liny (np. szota lub cumy) żeby przestała pracować – nie była naprężona.
Praca cumami i szpringami
Poza wymienianymi wyżej, przy pracy na cumach i szpringach korzysta się z następujących komend:
Przygotować cumy do podania na ląd – należy wtedy przygotować cumy do tego, żeby od razu po tym jak padnie komenda „cumy na ląd” lub np. „prawa cuma rufowa na ląd” można było wykonać polecenie. Jeden koniec cumy powinien być zaknagowany na jachcie, na drugim najczęściej przygotowujemy pętlę cumowniczą (patrz: „prace bosmańskie”).
Przygotować cumę nabiegowo – oznacza to takie założenie cumy, żeby biegła z jachtu dookoła polera (przymocowanego do nabrzeża pachołka) i z powrotem na jacht. Dzięki temu możemy dowolnie pracować cumą bez schodzenia z jachtu.
Oddać cumę – jeżeli cuma jest założona nabiegowo, zostawiamy jej wolny koniec (tak żeby nie pracował) i wybieramy całą linę na pokład.
Manewr polegający na tym, że wybierając jedne cumy, a luzując inne, przesuwamy jacht wzdłuż nabrzeża nazywa się verholung.
Manewr polegający na tym, że pracując cumami i szpringami obracamy jacht wokół własnej osi nazywa się overholung.
Liny trzymamy bezpośrednio w ręku jedynie podczas podawania ich na ląd, przyjmowania lub klarowania. Podczas pracy na cumach i szpringach prowadzimy je przez knagi, kluzy lub półkluzy.
Praca sterem
Jeżeli osoba dowodząca jachtem (kapitan, kierownik statku) nie obsługuje steru, musi wydawać polecenia (sternikowi) na ster.
Warto pamiętać, że wychylenie steru w prawo, oznacza, że to płetwa sterowa (a nie rumpel) ma być wychylona na prawą burtę.
Na ster wydaje się następujące komendy:
ster prawo (lewo) – nakaz wychylenia steru o około 30-45o w prawo (lewo);
ster prawo (lewo) na burt – nakaz maksymalnego wychylenia steru w prawo (lewo);
ster zero – nakaz ustawienia steru w diametralnej jachtu.
Stosuje się także komendy które wymagają od sternika więcej samodzielnego myślenia: sternik ostrzyć, sternik odpadać, sternik tak trzymać, sternik kurs na tamto zielone drzewo, sternik kurs 190 stopni.
Praca silnikiem
Jeżeli osoba dowodząca jachtem (kapitan, kierownik statku) nie obsługuje silnika, musi wydawać polecenia na silnik.
Silnik zaburtowy obraca się w prawo i w lewo, ale najlepiej jest jak pracuje równolegle do steru – komenda silnik za sterem. Silnik stacjonarny zwykle pracuje w diametralnej jachtu.
Bez względu na to czy silnik jest przyczepny czy stacjonarny, stosuje się następujące komendy:
silnik uruchom – włączenie silnika;
silnik stop – przełączenie na bieg jałowy;
silnik odstaw – wyłączenie silnika.
Komendy dotyczące obrotów silnika: silnik kop / wolno / pół / manewrowa / cała / awaryjna naprzód; silnik kop / wolno / pół / manewrowa / cała / awaryjna wstecz.
Co oznacza:
kop – chwilowe zwiększenie mocy silnika do ok. 90%;
wolno – ok. 20% mocy silnika;
pół – ok. 40% mocy silnika;
manewrowa – ok. 60% mocy silnika;
cała – ok. 80% mocy silnika;
awaryjna – 100% mocy silnika.
Praca żaglami
Podstawowe komendy dotyczące pracy żaglami to opisane wcześniej: wybieraj, wybierz, luzuj i luz. Poza tym korzysta się z następujących komend:
- przygotować grota / foka do stawienia;
- grot / fok staw (góra);
- przygotować grota / foka do zrzucenia;
- grot / fok precz (dół).
Jeżeli żagiel nie jest zamontowany na rolerze, stawiamy go i zrzucamy kiedy jest ustawiony w linii wiatru (w łopocie).
Przy niektórych manewrach, na przykład wykonując manewry portowe na żaglach, wykorzystujemy żagle jako hamulec / bieg wsteczny. Korzystamy wtedy z komendy grot / fok prawo / lewo na wiatr.
Partnerzy
