Szkoła Żeglarstwa Szekla

Wprowadzenie do żeglarstwa

Autor: Filip Welz

Drogi kursancie!

Jeżeli masz w ręce ten podręcznik, to zapewne właśnie rozpoczynasz szkolenie na stopień Żeglarza Jachtowego.

Wielu naszych kursantów mówiło nam, że czytając podręcznik przed faktycznym rozpoczęciem szkolenia, ciężko jest przyswoić sobie zawartą w nim wiedzę, za to w trakcie kursu jest mało czasu na naukę teorii.

To wprowadzenie ma za zadanie zapoznać Cię z najbardziej podstawowymi pojęciami, dać całościowy obraz czym jest żeglarstwo oraz ułatwić lekturę i naukę kolejnych rozdziałów.

Co to jest żeglarstwo?

„Żeglarstwo – sportowe i turystyczne pływanie na łodziach i statkach żaglowych, oraz deskach z żaglem” (SJP PWN)

Żeglarstwo jest szerokim i różnorodnym pojęciem. Rejs żaglowcem przez ocean i windsurfing w Chałupach różnią się jak zawody motocrossowe od prowadzenia ciężarówki. Analogicznie, tak jak naukę jazdy rozpoczynamy od przysłowiowego „Fiata Punto”, tak naukę żeglarstwa rozpoczniemy od 7-8 metrowych jachtów turystycznych, przeznaczonych do żeglugi śródlądowej.

Pamiętaj, że zrobienie patentu żeglarza jachtowego, to początek, a nie koniec twojej nauki!

Żeglarstwo – sportowe i turystyczne

ABC budowy jachtu

Aby swobodnie poruszać się po podręczniku warto zacząć od nazw kilku(nastu) podstawowych elementów jachtu.

Główna część jachtu to kadłub. Przód kadłuba to dziób, tył to rufa, środek to śródokręcie, spód to dno, boki to burty a od góry przykryty jest pokładem.

Element wystający z pokładu to nadbudówka, natomiast zagłębione w pokładzie miejsce do siedzenia to kokpit.

Pod kadłubem znajdują się dwie płetwy: tylna to element steru, natomiast w środkowej części jachtu znajduje się płetwa mieczowa lub balastowa.

Na kadłubie ustawiony jest maszt, do masztu przymocowany jest bom żagle. Główny żagiel nazywa się grot, przedni żagiel to fok.

Więcej (dużo więcej) informacji znajdziesz w rozdziale Budowa Jachtu.

ABC obsługi jachtu

Podstawowym napędem jachtu żaglowego są żagle i wiejący w nie wiatr.

Aby umieć wykorzystać wiatr do tego, aby napędzał nasz jacht (do tego w tę stronę, w którą chcemy płynąć) musimy:

  1. wiedzieć, skąd wieje wiatr;
  2. wiedzieć, w którą stronę da się płynąć przy danym kierunku wiatru, a w którą się nie da;
  3. wiedzieć, jak ustawić żagle względem wiatru.

Jakie siły działają na jacht i żagle oraz co z tego wynika dowiesz się z rozdziału Teoria Żeglowania.

Jeżeli wiatr wieje z prawej burty (żagle są wtedy po lewej stronie jachtu) to mówimy, że płyniemy prawym halsem. Jeżeli z lewej – lewym halsem.

Jacht na zdjęciu obok płynie prawym halsem – wiatr wieje z prawej burty, w związku z czym żagle są na lewej burcie i jacht jest przechylony na lewą burtę. Prawa burta jest w tej sytuacji burtą nawietrzną, a lewa burtą zawietrzną.

Manewr, w wyniku którego tak zmienimy kierunek, że zmienimy hals z prawego na lewy lub z lewego na prawy nazywamy zwrotem. Jak wykonywać prawidłowo manewry dowiesz się z rozdziału Teoria Manewrowania.

Do obsługi żagli służą różne liny. Wszystkie liny, które służą do podnoszenia czegoś to fały (np. lina służąca do podnoszenia grota to fał grota). Wszystkie liny służące do opuszczania czegoś to kontrafały.

Liny służące do ustawiania żagla względem wiatru to szoty.

Patent żeglarza jachtowego

Patent Żeglarza Jachtowego

Patent Żeglarza Jachtowego uprawnia do prowadzenia wszelkich jachtów żaglowych po wodach śródlądowych, oraz z pewnymi obostrzeniami (12 m długości, 2 Mm od brzegu i tylko w porze dziennej) po wodach morskich. Z tego względu, niniejszy podręcznik zawiera pewną ilość informacji dotyczących żeglarstwa morskiego, są one jednak mocno okrojone i jeżeli twoje doświadczenie żeglarskie ogranicza się do Mazur – poznawaj nowe akweny jako załogant, a nie jako sternik.

Załogant i sternik

Osoba która dowodzi jachtem lub statkiem jest różnie nazywana: kapitan, kierownik statku, skipper (szyper) lub sternik. Niezależnie od nazewnictwa, jest to osoba, która dowodzi na jednostce, i która ponosi odpowiedzialność za to co się dzieje na jachcie (przede wszystkim za bezpieczeństwo i przestrzeganie przepisów).

Osoby, które biorą udział w obsłudze jednostki to załoga, natomiast osoby, które nie biorą udziału w obsłudze jednostki to pasażerowie.

Szkolenie żeglarskie obejmuje (a egzamin sprawdza) zarówno umiejętności kierowania jachtem, jak i umiejętności działania jako członek załogi.

Kapitan

Bycie kapitanem (kierownikiem statku) jest dużą odpowiedzialnością.

Kierowanie i manewrowanie statkiem oraz zapewnienie bezpieczeństwa załodze i jednostce to zadania wymagane prawem.

W praktyce, jeżeli jesteśmy na urlopie ze znajomymi, trzeba umieć połączyć względy bezpieczeństwa i dyscyplinę z tym, żeby faktycznie był to dla załogi urlop. Często trzeba rozstrzygnąć lub załagodzić konflikty występujące pomiędzy członkami załogi.

Dowodzenie jachtem, to przede wszystkim praca z ludźmi!

  • żeby wywiązać się ze swoich obowiązków dowodzący jachtem musi posiadać wiele umiejętności;
  • żeby pracować z załogą musi umieć pracować z ludźmi;
  • żeby umieć obsłużyć jacht musi znać budowę jachtu i prace bosmańskie;
  • żeby manewrować jachtem musi znać teorię manewrowania i teorię żeglowania;
  • żeby trafić do portu docelowego (i nie rozbić się o skały), musi znać się na nawigacji a także umieć czytać wodę i znać znaki nawigacyjne

– te zagadnienia opisuje locja; żeby nie zderzyć się z innymi jednostkami musi znać przepisy; żeby zapewnić załodze i jednostce bezpieczeństwo musi posiadać

wszystkie powyższe umiejętności oraz znać się na meteorologii, aby uniknąć kłopotów i na ratownictwie, żeby wiedzieć co zrobić, gdy kłopoty wystąpią.

W każdym z tych zagadnień można się dokształcać i rozwijać niemal bez końca. Podstawy każdego z tych zagadnień są opisane w oddzielnych rozdziałach niniejszego podręcznika.

Testy żeglarskie

Testy żeglarskie

Baza przykładowych pytań testowych na egzaminy żeglarskie i motorowodne. Tryb nauki i symulacja egzaminu. Wszystko bezpłatnie do Twojej dyspozycji online.

Przejdź do góry strony